ده‌سته‌ی رۆژه‌ڤ
سه‌رنوسه‌ر
هێمن میرانی
009647504496493
info@rojev.org

به‌رێوه‌به‌رى نووسین
محه‌مه‌د عه‌بدوڵڵا

دیزاین
مهدی ئۆمه‌ربلی
مه‌جید حه‌مید

موحسين جوامێر
ئه‌وانه‌ی ئيمانیان به‌ هیچی کورد نییه.! حه‌سه‌نی قازی وه‌ک نموونه‌

دکتۆر ئازاد عوسمان
ده‌ور و ئه‌رکی دیمستۆرا له‌ چوارچێوه‌ی مادده‌ی 140

عیسا بۆتانى
كه‌ گله‌یی له‌ كه‌مى ئاو ده‌كه‌ین سه‌رنج و ئه‌رك و ئاماده‌باشی له‌باره‌ى دۆخى ئاو له‌هه‌رێم دا

مه‌هدى هادى ئۆمه‌ربلى
به‌رنامه‌یه‌ك بۆ هێنانه‌وه‌ى وێنه‌ سرِاوه‌كانت

سولاف محمد كاكه‌یى
چۆنیه‌تى پارێزگاریكردنى مافه‌كانى ئافره‌ت له‌ ده‌ستوره‌ عێراقییه‌كان

بەیاننامەیەک لەلایەن رۆژنامەنووسانی هەولێرەوە دژى تیرۆرکردنى رۆژنامەنووس سۆران مامە حەمە ‌        به‌یاننامه‌ی گۆڤاری لڤین سه‌باره‌ت به‌ تیرۆركردنی رۆژنامه‌نووس سۆران مامه‌ حه‌مه‌، به‌رپرسی نووسینگه‌ی كه‌ركوكی گۆڤاره‌كه‌مان ‌        له‌سه‌ره‌تای ساڵی داهاتوو 30 هه‌زار سه‌رباز‌ ئه‌مریكى ره‌وانه‌ی عێراق دةكريَت ‌        هه‌ر هێرشێك بۆ سه‌ر ئێران مانای راگه‌یاندنی شه‌رِێكی دیكه‌یه‌ له‌ ناوچه‌كه‌ ‌        هه‌ولێر... RTI هه‌وڵی لێك نزیككردنه‌وه‌ی هاوڵاتی و حكومه‌ت ده‌دات ‌        كۆمه‌ڵه‌ى ئه‌مریكى بۆ كورد ASKپرِۆژه‌ى چاودێریكردنى به‌ڵێنه‌كانى هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى كوردستان، ساڵى دووه‌م - 2008 رِاگه‌یاندنی سێیه‌م ‌        گوێرەی راپرسییەك 77.5% ی ئەڵمانییەكان دژی سیاسەتی حكوومەتەكەیان بەرامبەر PKK ‌        ئەردۆگان: نێچیرڤان بارزانی لە نەمسا بوو، بڕیار بوو بەشداری ئەو ئێوارە خوانە بكات ‌        به‌ گوێره‌ى راپرسیه‌ى میترۆپۆل: پارتى داد و گه‌شه‌پێدان جه‌ماوه‌رى كه‌م بۆته‌وه‌ ‌        نه‌خۆشخانه‌ى فریاكه‌وتنى هه‌ولێر قوربانیانى كاره‌ساتى رووداوه‌كانى هاتوچۆ له‌ شه‌ش مانگى رابردوو گه‌یشته‌ 699 قوربانى ‌        


 
په‌یره‌وی  ناوه‌خۆى په‌یمانگه‌ى كوردستان بۆ پرسه‌ سیاسیه‌كان

 
په‌یمانگه‌ى كوردستان بۆ پرسه‌ سیاسیه‌كان كه‌ سه‌رپه‌رشتى ئه‌م ماڵپه‌ره‌ ده‌كات ، رێكخراوێكى ناحكومى كوردستانیه‌ ، به‌ ژماره‌ ( 5542 ) له‌ به‌روارى 9/6/2005 له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تى ناوخۆى حكومه‌تى كوردستان مۆڵه‌تى كاركردنى پێدراوه‌ ، باره‌گاى سه‌ره‌كى له‌ شارى هه‌ولێره‌ ، ئه‌مه‌ى خواره‌وه‌ به‌رنامه‌ى كار و ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌ر و ئه‌درێسى په‌یمانگایه‌ :
په‌یرِه‌وى ناوه‌خۆ

ماده‌ى (1) پێناسه‌:
ا- رێكخراوێكى ناحكومیه‌، ئاره‌زوومه‌ندانه‌ و شاره‌زایانه‌، له‌ پێناوى گه‌شه پێدانى دیموكراسیه‌ت كارده‌كات.
ب- پاشكۆى هیچ لایه‌نێكى حزبى و سیاسى له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ى هه‌رێمى كوردستان نیه‌.

ماده‌ى (2) شوێنى كاركردن:
ا- باره‌گاى سه‌ره‌كى له‌ هه‌ولێر ده‌بێت.
ب- به‌ پێى كارو چالاكییه‌كان، ده‌كرێت باره‌گاى لاوه‌كى له‌ شوێنیتر له‌ هه‌رێمى كوردستان بكاته‌وه‌.

ماده‌ى (3) پره‌نسیپه‌كان:
ا- له‌ به‌ر رۆشنایى ئازادییه‌ بنه‌ره‌تیه‌كان و پره‌نسیپه‌كانى دیموكراسى كارده‌كات.
ب- پابه‌نده‌ به‌ هه‌موو یاسا نێوده‌وڵه‌تیه‌كان و جارِى گه‌ردوونى مافه‌كانى مرۆڤ، و هه‌وڵى جێبه‌جێكردنیان ده‌دات له‌ كوردستان.
ت- برواى وایه‌ كه‌ مرۆڤ بایه‌خدارترین بوونه‌وه‌ره‌ له‌ سه‌ر زه‌وى، مرۆڤیش ته‌نیاوته‌نیا له‌ ژیانى دیموكراسیدا ته‌ندروستانه‌ گه‌شه‌ ده‌كات.
ڵ- برِواى هه‌یه‌، كه‌ مرۆڤ له‌ كوردستاندا، شیانى دروستكردنى ژیانى دیموكراسى هه‌یه‌ و چاوه‌رِوانى ده‌رفه‌تى گونجاو ده‌كات، بۆیه‌ پێویسته‌ هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ى برِوایان به‌ دیموكراسیه‌ت هه‌یه‌، زیاتر كار بكه‌ن له‌ پێناوى ره‌خساندنى ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ گونجاوه‌.
ج- برِواى هه‌یه‌، كه‌ هه‌ڵبژاردنى ئازاد ته‌نیا ده‌رگاى به‌ هێزى به‌دیهێنانى دیموكراسیه‌ته‌ و به‌ هه‌ڵبژاردنى ئازاد دیموكراسیه‌ت گه‌شه‌ ده‌كات.
چ- ئه‌گه‌ر دیموكراسیه‌ت له‌ جیهانى ئازاد به‌ ماناى ژیان بێت، ئه‌وا له‌ كوردستان و له‌ عێراقدا به‌ ماناى چاره‌نووسه‌.

ماده‌ى (4) ئامانجه‌كان:
كۆشش ده‌كه‌ین له‌ پێناو:
ا- گه‌شه‌كردنى دیموكراسیه‌ت له‌ ناو ده‌زگا فه‌رمیه‌كاندا.
ب- رێزگرتنى ته‌واوى مافه‌كانى مرۆڤ.
ت- به‌هێز بوونى پره‌نسیپه‌كانى ئازادى بیركردنه‌وه‌ و راده‌ربرِین و ته‌واوى ئازادییه‌ بنه‌رِه‌تییه‌كان.
ڵ- به‌دیهێنان و به‌ هێزكردنى یه‌كسانى نێوان پیاو و ئافره‌ت.
ج- نه‌هێشتنى هه‌موو دیاریده‌كانى توخمپه‌رستى و ره‌گه‌زى و نه‌ژادى و ئایینى و مه‌زه‌بى و كۆمه‌لاَیه‌تى.
چ- ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردنه‌ گشتیه‌كان به‌ ئاوایه‌كى ئازاد و بێگه‌رد و ره‌وا.
ح- به‌شداریكردنى فراوانترى لاوان له‌ پرۆسه‌كانى هه‌ڵبژاردندا.

ماده‌ى (5) دامه‌زراندن و به‌رِێوه‌بردن:
ا- ئه‌م رێكخراوه‌ به‌ شێوه‌یه‌كى ئاره‌زوومه‌ندانه‌ و به‌ پشتیوانى رێكخراوه‌كانى NDI , IRI, IDEA, UNDP و رێكخراوه‌كانى ترى UN .
ب- ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌ر له‌ ماوه‌ى ساڵێكدا له‌ رێكه‌وتى دامه‌زراندن، سه‌رپه‌رشتى كار و چالاَكیه‌كانى رێكخراو ده‌كات.
ت- ئه‌ندامانى ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌ر له‌ ناو خۆیان و له‌ ده‌ره‌وه‌ى ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌ر 7 كه‌س بۆ كارگێرى ده‌ست نیشان ده‌كه‌ن.
ڵ- ده‌سته‌ى كارگێرى له‌ ناو خۆیاندا 3 كه‌س هه‌ڵده‌بژێرن: (به‌رپرس، سكرتێر، برِیارده‌ر).
ج- رێكخراو KIPI سالاَنه‌ كۆنفراس ده‌به‌ستێت، به‌ ئاماده‌بوونى ده‌سته‌ى دامه‌زرێنه‌ر و ده‌سته‌ى كارگێرى و هه‌موو ئه‌ندامانى چالاَك، راپۆرته‌كانیان پێشكه‌ش ده‌كه‌ن بۆ گه‌نگه‌شه‌ و په‌سه‌ند كردن:
- راپۆرتى كار و چالاَكیه‌كان.
- راپۆرتى دارایى.
- راپۆرتى پاكانه‌ ئه‌ستۆى دارایى (براءه‌ الژمه‌).
چ- ده‌سته‌ى كارگێرى (1) كه‌س وه‌كو به‌رێوه‌به‌رى كارگێرى بۆ ماوه‌ى ساڵێك داده‌مه‌زرێنێت.


ماده‌ى (6) هه‌یكه‌لى رێكخراو:
1- به‌رپرس.
2- سكرتێر.
3- برِیارده‌ر.
4- به‌رِێوه‌به‌رى ئیدارى (مووچه‌ خۆر).
5- ده‌سته‌ى كارگێرى، هه‌ر مانگ جارێك كۆده‌بێته‌وه‌ و به‌رنامه‌ى چالاَكییه‌كانى ئه‌و مانگه‌ په‌سه‌ند ده‌كات.
6- كۆنفراسى سالاَنه‌: به‌ پێى داواكارى نوسراو له‌ لایه‌ن كارگێرى رێكخراوه‌وه‌ ده‌به‌سترێت.
7- ئه‌ندامى چالاَك: رێكخراو ده‌رگاى ئه‌ندامیه‌تى كراوه‌یه‌، به‌و مه‌رجه‌ى كه‌سى داواكار ببێته‌ ئه‌ندامى چالاَك و به‌ پێى ئه‌رك و مافه‌كانى ئه‌ندامى چالاَك بجولێته‌وه‌ به‌م شێوه‌یه‌ى خواره‌وه‌:
- پێویسته‌ لایه‌نى كه‌م له‌ چوار كۆبونه‌وه‌ى ئه‌ندامانى چالاَك له‌ ساڵێكدا ئاماده‌بێت.
- پێویسته‌ لایه‌نى كه‌م له‌ چوار چالاَكى رێكخراو له‌ ساڵێكدا به‌شدارى بكات.
- ئه‌ندامى چالاَك مافى خۆپالاَوتن و ده‌نگدانى له‌ ناو كۆبونه‌وه‌كانى رێكخراو هه‌یه‌.
- ماف و ئه‌فزه‌لیه‌تى هه‌یه‌ بۆ به‌شدارییكردن له‌ خول و چالاَكیه‌كانى تایبه‌ت، له‌ حاله‌تى مونافه‌سه‌دا له‌ گه‌ڵ ئه‌ندامى ناچالاَك و خۆبه‌خش و پالێوراودا.
8- ئه‌ندامى خۆبه‌خش: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ له‌ ساڵێكدا كه‌مترله‌ 4 كۆبونه‌وه‌ و 4 چالاَكى به‌شدارى بكات و له‌ كارو چالاَكیه‌كانى رێكخراو به‌شدار بێت.

ماده‌ى (7) دارایى رێكخراو:
ا- یارمه‌تى رێكخراوى هاو ئامانج و هاو پره‌نسیپ.
ب- هاوكارى و پیتاكى ئه‌ندامان و لایه‌نگرانى خۆى.

ماده‌ى (8):
له‌ حاله‌تى هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌، هه‌موو دارایى مه‌نقول و غه‌یره‌ مه‌نقولى رێكخراو بۆ یه‌ك له‌ رێكخراوه‌ هاو ئامانجه‌كانى ده‌گوازرێته‌وه

...............................

معهد كوردستان
للقضيا السياسية
النظام الداخلي:
 
المادة (1) التعريف:

 
1- منظمة اختيارية غير حكومية ذات خبرة تسعى في سبيل تطوير وتنمية الديمقراطية.
 
2- غير تابعة لأية جهة حزبية داخل وخارج اقليم كوردستان.
 
المادة (2) مواقع العمل:
 
1- مقرها الرئيسى في (اربيل).
 
2- بحسب العمل والنشاطات وعند الحاجة يجوز فتح مقرات ثانوية لها فى اى مكان اخر في اقليم كوردستان.
 
 المادة (3) المبادئ:
 
1- يعمل المعهد في ضوء الحريات الاساسية والمبادئ الديمقراطية.
 
2- يلتزم المعهد بالقرارات والقوانين الدولية والمبادئ الواردة في الأعلان العالمي لحقوق الانسان كما ويسعى من أجل تحقيقها في كوردستان.
 
3- تعتقد المنظمة بأن الأنسان أكرم المخلوقات على هذه الأرض وانه لا ينموولا يتطورالا في ظل الديمقراطية.
 
4- تؤمن ايمانا جازما بأن الأنسان في كوردستان قادرعلى بناء حياة ديمقراطية حقيقية في ضوء الظروف المناسبة والمتاحة لها... فعلى الذين يؤمنون  بالديمقراطية  أن يعملوا جاهدين  و بمقياس أشمل وأوسع في سبيل تحقيق هذة الغاية في ظل الظروف المناسبة المتاحة في هذا المضمار.
 
5- تؤمن  بأن الأنتخابات الحرة هي وحدها الباب الواسع المتين الذي تجتازه الديمقراطية الحقيقية وتغوص خلالها وتتطور.
 
6- اذا كان ممارسة الديمقراطية في العالم الحر تعني الحياة فهي في كوردستان وفي العراق بمثابة تقرير المصير.
 
 المادة (4) الأهداف:
 
نناضل من أجل...
 
1- تطوير الديمقراطية داخل المؤسسات الرسمية.
 
2- الأحترام التام لحقوق الأنسان.
 
3- تقوية وتثبيت مبادئ حرية الفكروابداء الرأي والحريات الأساسية قاطبة.
 
4- تقوية وترسيخ المساواة بين الرجل والمرأة.
 
5- القضاء على كافة الظواهر العرقية والعنصرية والشوفينية والدينية والمذهبية والأجتماعية.
 
6- اجراء الأنتخابات العامة بحرية ونزاهة بحيث تراعى فيها حماية حقوق الأنسان.
 
7- التخطيط لتوسيع دائرة أشراك الشباب في العمليات الأنتخابية.
 
 المادة (5) التأسيس والأدارة:
 
1- تأسست هذه المنظمة بصورة طوعية ومن قبل أناس ذوى خبرة وتجربة وبدعم من منظمات(IRI, IDEA, UNDP, NDI)  والمنظمات الأخرى التابعة ل(UN).
 
2- الهيئة المؤسسة تشرف على نشاطات هذه المنظمة لمدة سنة من تاسيسها.
 
3- أعضاء الهيئة المؤسسة ينتخبون من بينهم ومن خارج هيئتهم ستة أشخاص لأدارة أعمالهم.
 
4- هيئة ادارة المنظمة تنتخب من بينها ثلاثة أشخاص وهم (المسؤول- السكرتير- المقرر).
 
5- تعقد المنظمة(KIPI)  مؤتمرها السنوي بحضور الهيئة المؤسسة وهيئة الأدارة وجميع الأعضاء العاملين الفاعلين و يقدمون تقاريرهم للنقاش والتصويت:
 
- تقرير العمل والنشاطات.
 
- التقرير المالي.
 
- تقرير براءة الذمة المالية.
 
6- تتولى هيئة الأدارة تعيين أحد ألاعضاء (كمدير لادارة الهيئة) ولمدة سنة واحدة.
 
المادة (6) هيكلية المنظمة:
 
1- المسؤول.
 
2- السكرتير.
 
3- المقرر.
 
4- مدير الأدارة ( براتب خاص ).
 
5- تجتمع هيئة الأدارة مرة كل شهر حيث تدقق و تحقق في جدول أعمالها ونشاطاتها خلال المدة مذكورة وتبدي رأيها فيها.
 
6- يعقد المؤتمر السنوي بموجب طلب يقدم من قبل هيئة أدارة المنظمة.
 
7- باب العضوية مفتوح في المنظمة لكل من يطلبها بشرط أن يكون عضوا فاعلا عاملا ويؤدى جميع الواجبات الملقاة على عاتقه ويتولى تنفيذ هذه الواجبات على الشكل التالي:
 
* يجب أن يحضر اجتماعات الأعضاء العاملين الفاعلين سنويا أربع مرات على الأقل.
 
* ينبغي أن يشارك في أربع انشطة من فعاليات المنظمة في السنة الواحدة على الأقل.
 
* العضوا العامل الفعال له حق الترشيح والتصويت في جميع الأجتماعات التي تعقدها المنظمة.
 
* له حق الأفضلية عند الأشراك في الدورات والفعاليات الخاصة في حالة حصول أية منافسة مع الأعضاء غير الفعالين والمتطوعين والمرشحين.
 
8- العضو المتطوع هو الشخص الذي يحضر أقل من أربع فعاليات ويشترك في أقل من أربعة من الأجتماعات خلال السنة الواحدة.
 
 المادة (7) أموال المنظمة:
 
1- مساعدة المنظمات التي تشاركها في المبادئ والأهداف.
 
2- مساعدة وتبرعات الأعضاء والأنصار.
 
 المادة (8):
 
عند تفكك المنظمة تتحول جميع أموالها المنقولة وغير المنقولة الى واحدة من تلك المنظمات التى تشاركها مبادئها وأهدافه

...............................
Kurdistan institute
 
for political issues (kipi)
 
Internal Program
 
Article (1) Definition:
 
a) KIPI is a voluntary and specialized NGO, working for the development of democracy.
 
b) It is not affiliated with any political organization or party neither inside Kurdistan nor outside it.
 
Article (2) The Place of Activity:
 
a) KIPI’s headquarters is in Arbil.
 
b) According to the nature of its activities, the KIPI can open branches in other areas of Kurdistan Region.
 
Article (3) Principles:
 
a) KIPI is committed to the basic liberties and the principles of democracy.
 
b) It’s committed to all international laws and the Universal Declaration of Human Rights, and endeavors to implement them in Kurdistan.
 
c) It believes that man is the most valuable being on earth, and man can only grow healthily in a democratic life and environment.
 
d) KIPI believes that people of Kurdistan have the ability to create a democratic life and wait for a suitable opportunity to do so. Therefore, it is imperative that all those who believe in democracy work harder in order to create that suitable opportunity.
 
e) KIPI believes that a free election is the only way of realizing democracy and it is through free elections that democracy grows.
 
f) If in the free world democracy means life, in Kurdistan and Iraq it means fate.
 
Article (4) Goals:
 
We strive for:
 
a) The growth of democracy in formal institutes and establishments.
 
b) Respecting human rights.

 
c) Strengthening the principles of the freedom of thought and expression and all other fundamental liberties.

 
d) Realizing and strengthening the equality between men and women.

 
e) Eliminating all expressions of racism, ethnic, racial, religious and social discriminations.

 
f) Holding general elections in a free, pure, legitimate and public way.

 
g) A broader participation of youths in the elections process.

 
Article (5) Establishment and Administration:

 
a) This organization has been established voluntarily and with support from such organizations as: NDI, IRI, UNDP, IDEA and other United Nations’ organizations.

 
b) The Founding Body (FB) will supervise the activities of the organization for one year after the establishment of the organization.

 
c) The members of the founding body will elect 7 people from the FB and outside FB for the Administrative Body (AB) of the organization.

 
d) The AB members will choose 3 persons from themselves as the: Head, Secretary and Planner of the organization.

 
e) The KIPI will hold annual conference with the presence of the FB, AB and all active members, in which they will present their reports and proposals for discussion and approval. The reports are:

 
- The activities report,

 
- The financial report

 
- The exculpatory report

 
f) The AB will appoint a person as the Administrator of the organization for one year.

 
 Article (6) The KIPI’s Structure:

 
1- Head

 
2- Secretary

 
3- Planner

 
4- Administrator

 
5- AB, which meets on a monthly basis and approves the program of the activities of that year.

 
6- Annual Conference: This will be held according to a written petition from the Administrator.

 
7- Active member: the organization allows membership, provided the person who applies for active membership acts according to the duties and rights of active member which are as follows:

 
- He/She must have, at least, participated in four of the meetings of the active members within one year.

 
- He/She must have, at least, participated at four activities of the organization within one year.

 
- Active member has the right of nominating himself and voting in the meetings of the organization.

 
- He/She has privileges over other inactive, voluntary and candidate members of the organization for participating in special courses and activities.

 
8- Voluntary member: Is the person who has participated in less than 4 meetings and activities within one year, but generally participates in the activities of the organization.

 
Article (7) The Organization’s Financial Resource(s) Come(s) from:

 
a) From the financial supports of other organizations that have similar goals and principles like the KIPI.

 
b) Financial support of its members and supporters.

 
Article (8):

 
 In the event of the dissolution of the organization, all its moveable and immoveable properties will be transferred to another organization with similar goals and principles like

 
those of the KIPI

  لاپه‌ره‌ی یه‌كه‌م 
  راپرسیه‌كان‌ 
  په‌یره‌وو پرۆگرام
  ئه‌رشیف  
  لێكۆڵینه‌وه‌و دۆكۆمێنت  
  بڵاوكراوه‌  
  ئه‌رشیفی پێشوو‌  

ژ. سه‌ردان له‌ 16-11-2007


له‌ پێشتر له‌ ئایین و نه‌ته‌وه‌، زۆرینه‌ى هاوڵاتیان مرۆڤدۆستانه‌ بیرده‌كه‌نه‌وه‌

زۆرینه‌ى هاوڵاتیان ترسیان له‌ بوونى خۆیان هه‌یه‌ و هۆكاره‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌شى ده‌ستێوه‌ردانى ده‌وڵه‌تانى دراوسێیه

پێناسی KIPI

%67.74 ى رۆژنامه‌نووسان پێیان وایه‌ ئه‌و یاسایه‌ى پارله‌مان په‌سندى كرد زامنى ئازادى رۆژنامه‌نووسى ناكات

به‌رگی دووه‌می كتێبی له‌ هاوڵاتیانه‌وه‌ بۆ ده‌سه‌ڵات بڵاوكرایه‌وه‌

Copyright © 2007 www.rojev.org      designed by C4kurd